Biblia cz. XX - Azazel czyli lokalne bóstwa Kanaanu

Przeglądając raczej nużące przepisy Księgi Kapłańskiej trafiamy w końcu na ustęp:

Kpł 16
Następnie Aaron rzuci losy o dwa kozły, jeden los dla Pana, drugi dla Azazela. [...] Kozła wylosowanego dla Azazela postawi żywego przed Panem, aby dokonać na nim przebłagania, a potem wypędzić go dla Azazela na pustynię.

Kim jest Azazel, że trzeba składać mu ofiarę z kozła? Do tej pory z postaci transcendentnych - oprócz Boga - pojawił się tylko wąż z Księgi Rodzaju, który jest tam dosłownie wężem, choć oczywiście wokół jego postaci narosło tylko interpretacji, że głowa mała. Nic nie wskazuje na to, żeby Azazel miał być wężem z raju. Inne źródła sugerują, jakoby był on pozostałością dawnych wierzeń, starym semickim bogiem trzód (który gdzieś tu się chyba zawieruszył). Później interpretowano go jako upadłego anioła lub demona.

Kpł 18
Nie będziesz dawał dziecka swojego, aby było przeprowadzone przez ogień dla Molocha, nie będziesz w ten sposób bezcześcił imienia Boga swojego.

Ten fragment nie jest bardzo kontrowersyjny, ponieważ zakazuje składania ofiar. "Przeprowadzanie przez ogień" było określeniem na jeden z bardziej makabrycznych obrzędów, polegających na paleniu niemowląt żywcem ku czci Molocha. Interesujące jest to, że nie stąd ni zowąd zaczęły padać imiona dawnych miejscowych bóstw. Czyżby między wierszami można było wywnioskować jakieś pierwsze etapy asymilacji z ludnością Kanaanu?

Biblia cz. XVI krwawe ofiary

Kpł 1

A jeżeli kto chce złożyć w darze ptaka jako całopalenie dla Pana, niech złoży w darze synogarlicę lub młodego gołębia. Kapłan przyniesie go do ołtarza, złamie mu główkę i zamieni go w dym na ołtarzu. Krew jego wyciśnie na ścianę ołtarza. Potem oddzieli wole jego wraz z piórami i wyrzuci je na popielisko, na wschód od ołtarza. Następnie kapłan naderwie jego skrzydła, jednak nie oddzielając ich całkowicie, i zamieni w dym na ołtarzu, na drwach leżących na ogniu. To jest całopalenie, ofiara spalana, miła woń dla Pana.

Może nie jest to jakoś niesamowicie szokujące, gdy się zastanowić nad porządkiem świata i starożytnymi obyczajami, ale ta instrukcja jest dość makabryczna.

Zastanawia mnie, po co religie - tak z racjonalnego punktu widzenia - wprowadzały rytuał marnowania żywności? Może to była tylko odpowiedź na zastany stan rzeczywistości? Ofiarą ma być maksymalnie krowa lub koza, nie ma potrzeby zabijać sąsiedniej wioski? Inna sprawa, że palić w ofierze kazano wnętrzności tłuszcz. W ten sposób chcieli skłonić ludzi do zdrowszego żywienia się, a może pośrednio także do polepszenia stanu biedoty? Tłuszcz i bebechy nie były do jedzenia, więc nie było tak, że zostawały dla najuboższych. Ale niszczono też mąkę, oliwę...

W tej samej księdze poznajemy za to upodobania kulinarne Boga.

Kpł 2

Każdy dar należący do ofiary pokarmowej ma być posolony. Niech nie brakuje soli przymierza Boga twego przy żadnej ofierze pokarmowej. Każdy dar posypiesz solą.

Ksiega Kapłańska zawiera szczegółowy taryfikator kar

Kpł 5

 jeżeli kto znalazł rzecz zgubioną i zaparł się tego [...] otóż kto tak zgrzeszył i stał się przez to winnym zadośćuczynienia, powinien oddać to, co ukradł, [...] zwróci mianowicie całkowitą wartość tej rzeczy, dodając do niej jeszcze piątą część wartości.

Biblia cz. XV jak żydzi radzą sobie z tubylcami

Po dokonaniu rzezi na Izraelitach, Mojżesz wraca na górę. Na tym etapie Biblii Jahwe jest cały czas fizyczną postacią, której twarzy nikt nie może zobaczyć, ale pokazuje się Mojżeszowi od tyłu. 
W jego poglądach nadal nie ma jednak miejsca na żadną tolerancję.

Wj 34

Przestrzegaj tego, co Ja dzisiaj tobie rozkazuję, a Ja wypędzę przed tobą Amorytę, Kananejczyka, Chetytę, Peryzzytę, Chiwwitę i Jebusytę. Strzeż się zawierania przymierza z mieszkańcami kraju, do którego idziesz, aby się nie stali sidłem pośród was. Natomiast zburzcie ich ołtarze, skruszcie czczone przez nich stele i wyrąbcie aszery.

Czystość rasy również obowiązuje

 A także nie możesz brać ich córek za żony dla swych synów, aby one, uprawiając nierząd z obcymi bogami, nie przywiodły twoich synów do nierządu z bogami obcymi.

Interesujący jest szczegół, że skóra na twarzy Mojżesza promieniała po rozmowie z Bogiem

Gdy Mojżesz zstępował z góry Synaj z dwiema tablicami Świadectwa w ręku, nie wiedział, że skóra na jego twarzy promieniała na skutek rozmowy z Panem. Gdy Aaron i Izraelici zobaczyli Mojżesza z dala i ujrzeli, że skóra na jego twarzy promienieje, bali się zbliżyć do niego. 

Koniec Księgi Wyjścia zawiera szczegółowy opis budowy arki i innych rzeczy, według instrukcji danych przez Boga. Jak na żydów przystało, znajduje się tam nawet precyzyjny wykaz kosztów. Może niektórzy lubią czytać nieskończone fragmenty typu:

Wykonali efod ze złota, z fioletowej i czerwonej purpury, karmazynu oraz z kręconego bisioru. Wykuli przeto cienkie blaszki ze złota i pocięli je na nitki, aby je można wpleść we fioletową i czerwoną purpurę, w karmazyn oraz bisior, sposobem biegłego tkacza.

Nie zawierają one jednak wiele treści. Co najwyżej jako źródło archeologiczne.
Tym samym zamykamy Księgę Wyjścia. Trzeba przyznać, że kontrowersji nie brakowało.

Biblia cz. XIV - złoty cielec i wielka rzeź swoich

Najczęściej sprawę złotego cielca przedstawia się w ten sposób, że podczas przedłużającej się nieobecności Mojżesza w obozie Żydzi zaczęli oddawać hołd innemu bogu. Otóż złota figura, którą stworzyli, miała być przedstawieniem Jahwe. Nie jest to oczywiste, ale wskazuje na to fakt, że produkcją kierował zastępca Mojżesza, Aaron, oraz poniższe wersety

Wj 32
 «Izraelu, oto bóg twój, który cię wyprowadził z ziemi egipskiej».  A widząc to Aaron kazał postawić ołtarz przed nim i powiedział: «Jutro będzie uroczystość ku czci Pana». Wstawszy wcześnie rano, dokonali całopalenia i złożyli ofiary biesiadne.

Zaczęli po prostu czcić po swojemu, na to kapryśny bóg odrzekł do Mojżesza
Zostaw Mnie przeto w spokoju, aby rozpalił się gniew mój na nich. Chcę ich wyniszczyć, a ciebie uczynić wielkim ludem

Jak widać, łaska starotestamentowego boga na pstrym koniu jeździ. Mojżesz przebłagał go, by nie zsyłał na nich klęski, sam poszedł do obozu, w złości zniszczył tablice z przykazaniami, cielca i - o czym jakoś rzadko się wspomina - dokonał rzezi mniej wiernych osób w obozie:

Zatrzymał się Mojżesz w bramie obozu i zawołał: «Kto jest za Panem, do mnie!» A wówczas przyłączyli się do niego wszyscy synowie Lewiego. I rzekł do nich: «Tak mówi Pan, Bóg Izraela: "Każdy z was niech przypasze miecz do boku. Przejdźcie tam i z powrotem od jednej bramy w obozie do drugiej i zabijajcie: kto swego brata, kto swego przyjaciela, kto swego krewnego"». Synowie Lewiego uczynili według rozkazu Mojżesza, i zabito w tym dniu około trzech tysięcy mężów. 

Prawda, że przerażające? Żeby tego było mało, nie jest to traktowane jako rozkaz wydany w afekcie, zbrodnia bratobójstwa. Po rzezi przywódca powiedział do swoich
 «Poświęciliście ręce dla Pana, ponieważ każdy z was był przeciw swojemu synowi, przeciw swemu bratu. Oby Pan użyczył wam dzisiaj błogosławieństwa!» 

Biblia cz. XI - prawo: niewolnictwo, zabójstwo, oko za oko

Być może zastanawialiście się kiedyś, co Biblia mówi na temat najpoważniejszych kwestii? Stary Testament przedstawia następujące prawo:

Co mówi Biblia o niewolnictwie?

Wj 21
Jeśli kupisz niewolnika - Hebrajczyka, będzie służył sześć lat, w siódmym roku zwolnisz go bez wykupu.[...] jeśli jego pan dał mu żonę, która zrodziła mu synów i córki, żona jak i dzieci będą należeć do pana, a on odejdzie sam.

Zaprzeczenie niewolnictwu? Na pewno nie, ale czytamy też.

Kto by porwał człowieka i sprzedał go, albo znaleziono by go jeszcze w jego ręku, winien być ukarany śmiercią.

Czyli porywanie ludzi w niewolę tu już kompletnie co innego. W starożytności niewolnictwa nie postrzegano tak, jak robimy to współcześnie. Była to naturalna relacja społeczna.
Ale co jeszcze karano śmiercią?

Jak według Biblii karać zabójstwo?

Jeśli kto tak uderzy kogoś, że uderzony umrze, winien sam być śmiercią ukarany.

Śmierć za śmierć. Za co jeszcze najwyższy wymiar kary?

Kto by uderzył swego ojca albo matkę, winien być ukarany śmiercią.

Kto by złorzeczył ojcu albo matce, winien być ukarany śmiercią.

Oko za oko, ząb za ząb

Często w dyskusjach spotykałem się z tłumaczeniem, że biblijne oko za oko jest wyjęte z kontekstu. Zatem prezentujemy kontekst

Gdyby mężczyźni bijąc się uderzyli kobietę brzemienną powodując poronienie, ale bez jakiejkolwiek szkody, to zostanie ukarany grzywną, jaką nałoży mąż tej kobiety, i wypłaci ją za pośrednictwem sędziów polubownych. Jeżeli zaś ona poniesie jakąś szkodę, wówczas on odda życie za życie, oko za oko, ząb za ząb, rękę za rękę, nogę za nogę,  oparzenie za oparzenie, ranę za ranę, siniec za siniec. 

Jak widać, nie ma tu żadnych niedomówień. Na tle całego rozdziału o prawie werset ten zresztą nie szokuje. Co więcej, jest to tak jakby rozwinięcie dekalogu, który znajduje się w poprzednim rozdziale. 

Biblia cz. X o teoriach spiskowych

Kolejny cytat dla zwolenników teorii, jakoby Biblia opisywała kontakty z nieznaną (może pozaziemską) cywilizacją.

Mojżesz przez całą wędrówkę miał kontakt z Bogiem, ale dopiero w scenie przymierza na górze Synaj spotykają się fizycznie. Wcześniej widział go Jakub we śnie, jak po "drabinie" wchodził do nieba.

Wj 19
Trzeciego dnia rano rozległy się grzmoty z błyskawicami, a gęsty obłok rozpostarł się nad górą i rozległ się głos potężnej trąby, tak że cały lud przebywający w obozie drżał ze strachu. [...] Góra zaś Synaj była cała spowita dymem, gdyż Pan zstąpił na nią w ogniu i uniósł się dym z niej jakby z pieca, i cała góra bardzo się trzęsła. 

Zupełnie jak scena lądowania zaawansowanym technicznie pojazdem. Trzeba przyznać, że taka interpretacja nasuwa się sama. W dodatku zwykły lud ma zakaz wstępu na górę, żeby przypadkiem czegoś nie zobaczył. Pod groźbą śmierci.

Jak wg źródła brzmią pierwotne przykazania? Wybiórczo:
Nie będziesz czynił żadnej rzeźby ani żadnego obrazu [...] Nie będziesz oddawał im pokłonu i nie będziesz im służył, ponieważ Ja Pan, twój Bóg, jestem Bogiem zazdrosnym, który karze występek ojców na synach do trzeciego i czwartego pokolenia względem tych, którzy Mnie nienawidzą.

Pamiętaj o dniu szabatu, aby go uświęcić

Nie będziesz pożądał domu bliźniego twego (przed żoną. ale było też o cudzołożeniu)


Wtedy cały lud, słysząc grzmoty i błyskawice oraz głos trąby i widząc górę dymiącą, przeląkł się i drżał, i stał z daleka. I mówili do Mojżesza: Mów ty z nami, a my będziemy cię słuchać! Ale Bóg niech nie przemawia do nas, abyśmy nie pomarli! Mojżesz rzekł do ludu: «Nie bójcie się! Bóg przybył po to, aby was doświadczyć i pobudzić do bojaźni przed sobą, żebyście nie grzeszyli». Lud stał ciągle z daleka, a Mojżesz zbliżył się do ciemnego obłoku, w którym był Bóg. 

Biblia cz. IV - przymierze Noego

Wstawiam link do artykułu o Potopie z innego bloga. W bardzo małym stopniu opiera się to na Biblii, więc nie wrzuciłem tego tu.
http://jannowak65.blogspot.com/2018/03/potop.html

Przymierze Noego

często spotykam się z próbami prostowania tego, że starotestamentowy bóg jest postacią brutalną w swym prawodawstwie. A to, że metafora, a to, że wyjęte z kontekstu itd. Dzisiaj pierwsza odsłona tematu

Rdz 9

Upomnę się o waszą krew przez wzgląd na wasze życie - upomnę się o nią u każdego zwierzęcia. Upomnę się też u człowieka o życie człowieka i u każdego - o życie brata.
6 [Jeśli] kto przeleje krew ludzką,
przez ludzi ma być przelana krew jego,
bo człowiek został stworzony na obraz Boga.
7 Wy zaś bądźcie płodni i mnóżcie się; zaludniajcie ziemię i miejcie nad nią władzę 

znakiem przymierza była tęcza, dlatego Kościół długo walczył z naukowcami badającymi naturę rozszczepienia wiązki światła. Niejeden osiadł z tego powodu w więzieniu. Tęcza miała być magiczna i koniec. 

Z innej beczki, często pojawiają się fragmenty, które ciężko wyjaśnić, bądź interpretować.

20 Noe był rolnikiem i on to pierwszy zasadził winnicę. 21 Gdy potem napił się wina, odurzył się i leżał nagi w swym namiocie. 22 Cham, ojciec Kanaana, ujrzawszy nagość swego ojca, powiedział o tym dwu swym braciom, którzy byli poza namiotem. 23 Wtedy Sem i Jafet wzięli płaszcz i trzymając go na ramionach weszli tyłem do namiotu i przykryli nagość swego ojca; twarzy zaś swych nie odwracali, aby nie widzieć nagości swego ojca.
24 Kiedy Noe obudził się po odurzeniu winem i dowiedział się, co uczynił mu jego młodszy syn, 25 rzekł: «Niech będzie przeklęty Kanaan! Niech będzie najniższym sługą swych braci!» 26 A potem dodał: «Niech będzie błogosławiony Pan, Bóg Sema! Niech Kanaan będzie sługą Sema! 27 Niech Bóg da i Jafetowi dużą przestrzeń i niech on zamieszka w namiotach Sema, a Kanaan niech będzie mu sługą».